Vertrouwen vs instinct

Een van de meest gestelde vragen in een consult is: “Vertrouwt mijn paard me?”. Hoewel het antwoord daarop wel vaak ‘Ja’ is, is het toch hoog tijd dat er toch een nuance word gelegd.

Het vertrouwen waar een paard over spreekt in een consult is het vertrouwen waar wij, menselijk gezien, waarde aan hechten. Dat wil zeggen dat hij begrijpt dat jouw intentie goed is en je er niet op uit bent om hem pijn te doen.  Maar dat wil niet zeggen dat hij niet op basis van zijn instinct kan reageren. Door training, conditionering en desensibilisatie kun je zijn reactie verbeteren maar vertrouwen vanuit het instinct is echt wat anders.

Paarden zijn prooidieren en net als de meest prooidieren leven zij graag in kuddes. Hoewel we tot allebei in staat zijn, gedragen wij mensen ons over het algemeen als roofdieren. Zeker bij onze paarden. Dit maakt het extra ingewikkeld. Prooidieren zijn vele malen sensitiever. Iets wat wij bij paarden graag ‘gebruiken’ onder het woord spiegeling. Hen valt alles op, de spanning in je schouder, je humeur, je energie en je emoties. Ze helpen ons er mee, maar het heeft vooral een functie in het behoud van hun soort. Immers als prooidier moet je altijd bewust zijn van je omgeving. Dit gebeurd instinctief, het is aangeboren gedragspatroon waarbij leren en ervaring geen rol speelt.

Als je een prooidier, die normaal gezien voor behoud van zijn soort in een kudde leeft, isoleert zal hij alerter worden op zijn omgeving. En dit is wat wij doen. Wij scheiden een prooidier van zijn kudde en willen zijn reacties veranderen in gewenst gedrag omdat ze ons zouden moeten vertrouwen. Men zegt dat een paard vier ‘hoofd’ reacties heeft: fight, flight, freeze en faint. Die veronderstelling op zich is al een discussie waard, maar daar gaat dit stuk niet over. In ieder geval zit in elk van deze reacties vele nuances. Een zwiep van een staart tijdens het rijden kan een vorm zijn van ongenoegen waar wordt tegen geprotesteerd (fight). Het plots omhoog brengen van het hoofd is vaak een eerste signaal in de keten van het het vluchten (flight). Wat we zeker niet moeten vergeten dat ze die reacties pas gaan tonen op moment dat het onbehaaglijke gevoel al aanwezig is. Het is immers een reactie. Om de keten aan reacties te beperken wordt er veel gedaan. We trainen, conditioneren en desensibiliseren. Maar dat lijkt toch niet altijd de oplossing. Hoewel dit de heftigheid en soms de reactie kan veranderen, neemt het niet altijd de stress van het onbehaaglijke gevoel weg.

Vaak hoor je, je moet een goed leider zijn. Dat is een uitspraak die je op elke manier kan opvatten die je wilt. Wat we allemaal willen is consequente duidelijkheid. Maar de duidelijkheid onder roofdieren is anders dan die onder prooidieren.

Om een goede band met je paard te creëren op basis van zoveel mogelijk vertrouwen, moeten we dus eigenlijk ons zo min mogelijk als roofdier gedragen. Dat geeft ons nogal veel werk aan onszelf. Het vergt rust in je lijf en je hoofd, complete awareness van je omgeving en je lijf, duidelijke consequente reacties en het overzicht om alles te combineren. Pas dan kan je het instinct bereiken en voorkomen dat de keten van reacties op gang komt.

groningers