Gered door niet te redden (over het aankopen van paarden)

Sommige paarden kan je niet redden en daardoor ben je hun redding. Een stelling die de laatste tijd steeds vaker duidelijk naar voren komt en harde gevolgen heeft. Voor mens en dier.

Met regelmaat kom ik het tegen in mijn praktijk, maar ook in mijn directe omgeving is het steeds vaker zichtbaar. Het paard wat aangekocht is als gezond, maar dat niet blijkt te zijn.

Er zijn eigenlijk twee categorieën.

Allereerst de opknapper. Je kent hem, het paard wat je tegenkomt terwijl je aan het zoeken ben naar je nieuwe paardenliefde. Halsoverkop raak je verliefd op zijn guitige hoofd. Zo liefhebbend als je bent kun jij dit paard vast helpen. Het feit dat de huidige ruiter wel erg hard moet trekken om hem ‘nageeflijk’ te krijgen en dat pasje wat net niet tactisch is, valt in het niet.  Alle rode vlaggen worden genegeerd. Hij komt door de basale aankoopkeuring dus zoveel kan er niet mis zijn, toch? Voor je je hart verliest aan een ‘project’, wat overigens ook heel goed kan verlopen en erg lonend kan zijn, ga goed na wat er mankeert.

Daarnaast heb je het paard wat als gezond wordt aangeboden, ook gekeurd uiteraard, maar nooit door geen keuring had mogen komen. Moedwillig verkocht inclusief alle mankementen.

Helaas zeggen de aankoopkeuringen van tegenwoordig niet zoveel over de staat van het paard. Het vertelt niet hoe hij mentaal in elkaar zit, welke oude trauma’s er bestaan, het zegt niets over de binnenkant van het paard. Zijn maag-/darmstelsel, zijn pezen, zijn wervelkolom en zijn rijtechnische status. Het zegt alleen dat hij op dat binnen bepaalde mate naar genoegen functioneert. Dat hij in theorie kan voldoen aan datgene wat men verwacht te gaan vragen. Eigenlijk kan je elke keuring in twijfel trekken, want deze is volledig afhankelijk van het beoordelingsvermogen, de kennis, het belang en de maatstaven van de keurend arts.

Onlangs kreeg ik een keuringsrapport onder ogen van een 11 jarige kwpn ruin. We hadden hem bekeken voor een vriendinnetje. Leuk paard, rijtechnisch niet slecht gereden, beetje moeilijke bouw. Op het keuringsrapport stond genoemd dat de tandarts en de hoefsmid best een keer langs mocht komen. Geen woord over dat hij zijn rechter bekkenhelft standaard 3 cm hoger droeg dan zijn linker. Geen woord over de ontactische pasjes die hij in de eerste 5 minuten in draf liet zien. Röntgenologisch en klinisch goedgekeurd voor de sport. Hoe dan? Vraag ik me dan af.

Meer dan eens loopt dit niet goed af, voor mens en dier.  De problemen beginnen zich, naarmate de tijd vordert, op te stapelen. In het beste geval is dit het moment dat veel van ons de therapeuten, zadelmakers en instructeurs oproepen om te helpen. Vaak met goede resultaten, maar bij een enkel paard lijkt het niet uit te maken wie langs komt. De mensen die ik ken hebben hier geluisterd naar hun gevoel en zijn uiteindelijk verder gaan zoeken. Meer dan eens bleek het achterliggend fysiek trauma zo groot dat verlossing van de pijn de enige optie was.

Een horrorstory voor menig paardenliefhebber. Maar toch buig ik diep voor de mensen die ik ken. Ondanks de adviezen als ‘pak hem aan’, ‘hij is te verwend’, ‘laat hem eerst een jaar paard worden op de wei’, ‘haal hem van zijn ijzers’ of  wat dan ook dan ook hebben zij hun paard nauwkeurig laten onderzoeken. Meer dan eens kwamen oude breuken, verkalkingen en peesletsel aan het licht die in geen enkele keuring zijn opgevallen. Stuk voor stuk hebben deze eigenaren voor afscheid moeten kiezen. De meest eerlijk optie ten opzichte van het paard.

Wat leert het ons?

Een paard wat niet tactisch loopt mankeert wat. Een paard wat rad loopt, doet dat onder elke ruiter. En pas kan onder invloed van rijtechniek en harnachement wat korter of langer worden, maar op geen enkel moment mag deze  niet tactisch worden.

Dat verkopers veelal niet betrouwbaar zijn. Soms door gebrek aan kennis, soms door moedwillig dingen te verzwijgen. Soms door onderschatting van problemen of (oud) trauma.

Dat een klinisch en röntgenologisch onderzoek absoluut geen garantie is ! Ik kan niet genoeg benadrukken hoeveel tekortkomingen dergelijke onderzoeken hebben. Om het duidelijker te maken: een röntgenfoto brengt geen weke delen in beeld en oude breuken of verkalkingen zijn vaak alleen zichtbaar onder bepaalde hoeken. Wil je weten of de pezen goed zijn moet je een echo laten maken, bij welke keuring wordt dat gedaan? Daarnaast is alles afhankelijk van de interpretatie van de arts. Bij mensengeneeskunde is het goed lezen van een röntgenfoto, echo of mri een specialisme. Bij paarden is het veelal afhankelijk van de kennis en kunde van de desbetreffende dierenarts.

Dat instructeurs, rijtechnieken, voedingssupplementen,  management en therapieën niet zaligmakend zijn. Ze dragen bij aan welzijn, absoluut, maar een paard wat permanente schade heeft opgelopen, krijg je er niet mee heel.

Alle aanbod is tegenwoordig röntgenologisch en klinisch goedgekeurd al voor je gaat kijken. Wat al een rode vlag op zich is.

Dat je soms paarden redt, door ze niet langer te redden, maar te verlossen.

 

Moet je alles weten en willen weten?

Ja en nee. Het is onzin om te denken dat alle paarden clean moeten zijn bij alle onderzoeken. Wij mensen functioneren ook prima met een oude peesblessure of een artrose in onze schouder. Het is geen reden tot afschrijving, maar wel iets om rekening mee te houden. Als ik door een oude whiplash mijn nek niet altijd goed kan bewegen is het praktisch om dit onder controle te houden met een behulp van een goede therapie en de juiste bewegingstechniek.  Bij paarden is dit niet anders.

Maar als het paard problemen geeft is het zeker nuttig om verder te onderzoeken wat er gaande is. Er zijn tal van goede instructeurs, ruiters, zadelmakers en handenvol therapieën om te kunnen helpen. Echter als daarmee de problemen niet verbeteren is onderzoek nodig. Grondig onderzoek, simpelweg om te kijken of dat wat je van je paard vraagt reëel is.

Hoe koop ik dan een gezond paard?

Als je een leukerd op het internet ziet, doe het voorwerk! Bij facebook advertenties kan je vaak kijken bij de verkoper. Bij veel mensen kan je de hele historie zien en dus vaak ook de historie van het paard.

Vraag informatie: wat heeft hij gedaan, hoe wordt hij getraind, hoe ziet zijn dag eruit, waarom doe je hem weg, is hij ooit geblesseerd geweest. Maar ook waarom is hij al gekeurd? Bedenk wel dat elk antwoord gekleurd is door de beleving van de verkoper en gericht is op verkopen.

Vraag filmmateriaal. En dan niet alleen rijfilms maar ook losse beweging. Losse beweging is je leidraad. Loopt hij daar niet correct? Huppelt hij als een konijn door de bak? Dan is het al een ‘no go’.

Rijfilms vragen nog meer van je beoordelingsvermogen. Je laat je afleiden door de figuren en de overgangen, mooi muziekje eronder en de verstoring is compleet. Kortom geluid uit. Kijk allereerst naar de gelijkheid van de passen, het taktische verhaal. Bochten en overgangen is waar de balans en rechtheid duidelijk wordt. Kijk dan extra goed.  Daarna kijk je een rondje naar de ruiter, zit die netjes, heeft de ruiter veel spanning, moet er veel druk worden geleverd om het dier vooruit te krijgen? Kijk goed!

Uiteindelijk besluit je te gaan kijken. Allereerst neem iemand mee die het vermogen heeft om goed te kijken naar het paard en niet schroomt om te zeggen wat hij of zij denkt.  Eenmaal daar vallen de meeste van ons stil. We rijden een rondje en denken… nou leuk dier. Nee, blijf kritisch!  Wees niet bang om aan- en opmerkingen te maken en neem geen blad voor de mond. Voel de benen en de rug af naar warme plekken, verdikkingen en ongelijke bespiering. Zijn de hoeven gelijk? Hoe is zijn staartspanning? Is zijn bekken recht? (als je dit niet kan herkennen, kijk dan goed of de bespiering van de rechterbil even groot is als dat van de linker). Laat hem inbuigen op een snoepje en een keer zijn voeten optillen.

Onder het zadel: Sommige mensen willen eerst kijken, prima. Maar let op dat de verkoper hem niet compleet moe rijdt. Stap, draf, galop en dan klaar. Verhalen als : in het begin is hij altijd wat stijf, of hij heeft moeite rechtsom aangalopperen zijn rode vlaggen. Sla ze op in je hoofd.

Laat tijdens jouw rit iemand alles filmen, zodat je zelf terug kan kijken.

Bespreek de keuringen en vraag het rapport in te zien. En kijk hoe men reageert op eventueel overkeuren. Als je uitgaat van een afspraak afkeur is kosten verkoper en goedkeur kosten koper, moet de verkoper dat aandurven, tenzij het dier inderdaad niet correct gekeurd is.

Luister naar je gevoel, maar negeer geen rode vlaggen.